MEDIATION BIJ RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEU
Hierbij willen wij u informeren over de ontwikkelingen van mediation, de betekenis van mediation, en de rol die mediation kan vervullen in het speelveld van milieu en ruimtelijke ordening. Wellicht is mediation binnen uw organisatie ook een mogelijkheid om slepende, kostbare jurdische procedures

Minister Donner van Justitie wil de toepassing van mediation op alle terreinen bevorderen met uitzondering van het strafrecht. Dit past in het streven van de Minister om conflicten op te lossen waar ze thuis horen. Niet in alle gevallen is dit via de rechter. Mediation kan helpen voorkomen dat conflicten escaleren en verder juridiseren. Als mensen kiezen voor mediation kunnen langdurige en kostbare juridische procedures worden vermeden.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is op 1 februari 2004 een pilot Project Mediation gestart binnen Kamer 2 - Milieu. Alle zaken die door de Afdeling bestuursrechtspraak geschikt worden geacht voor mediation worden benaderd om mediation te overwegen.

Bij de provincie Overijssel heeft een project mediation plaatsgevonden waarin de mogelijkheden van mediation in de bezwaarfase zijn onderzocht. Daaruit is gebleken dat mediation kan bijdragen aan een effectievere oplossing van conflicten tussen burger en bestuur. Belangrijkste resultaat was dat de introductie van mediation bij het bestuursorgaan een omslag heeft teweeggebracht over hoe om te gaan met klachten, bezwaarschriften. Het project heeft inmiddels op initiatief van de provincie een vervolg gekregen.

Mediation is het gezamenlijk oplossen van een geschil met de hulp van een neutrale conflictbemiddelaar: de mediator. Mediation kent twee belangrijke uitgangspunten: vrijwilligheid en vertrouwelijkheid. Partijen kunnen niet worden gedwongen aan het mediation-proces deel te nemen. De deelnemers verbinden zich vooraf tot geheimhouding. De mediator is onafhankelijk en onpartijdig. Hij is getraind in het leiden en begeleiden van mediation-processen. De mediator brengt de communicatie tussen partijen weer op gang en helpt de partijen om een eigen oplossing te vinden. Niet de formele standpunten en het verleden, maar de belangen en de toekomst staan daarbij centraal. Dit heeft als belangrijk voordeel dat de kans op een ‘creatieve –op maat gesneden- oplossing’ van het geschil mogelijk is.

Mediation is in het hele proces van besluitvorming inzetbaar zowel preventief als curatief, indien en zodra zich een concreet geschil voordoet. Toegespitst op milieu en ruimtelijke ordening kunt u hierbij denken aan:
- beleidsontwikkeling (maken van milieubeleidsplannen, streek- en bestemmingsplannen);
- totstandkoming van wet- en regelgeving;
- uitvoering van beleid (vergunningverlening);
- handhaving van beleid (klachten).

Aspecten die bij mediation dienen te worden betrokken zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur zoals deze zijn opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht, de termijnen van bezwaar en beroep (Awb), de verantwoordingsplicht aan de volksvertegenwoordiging de gemeenteraad (artikel 169 Gemeentewet), Provinciale Staten (artikel 167 Provinciewet) en de openbaarheid van bestuur (Wob).

Bij veel geschillen met milieu en ruimtelijke ordening is de overheid partij. Als partij kunt u de andere partij benaderen om aan een mediationproces deel te nemen. Mediation is in het bijzonder gericht op behoud of verbetering van de relatie tussen partijen. Indien partijen door middel van mediation begrip krijgen voor de standpunten en de achterliggende belangen van elkaar, zijzelf actief over de oplossing van hun geschil kunnen onderhandelen, zullen zij zich minder genoodzaakt zien om een juridische procedure te starten. Een juridische procedure werkt vertragend en is kostbaar.

Mocht een mediation niet succesvol eindigen dan is een weg naar de rechter altijd nog mogelijk.